Fedora simeba

Info

Fedora asht sistem operativ linux krijue dhe mbështetë nga Red Hat. Asht falas.

Shkarkimi

Me e shkarkue Fedorën, shko këtu.

Ke disa alternativa, mundesh me shkarkue LiveCD image, që asht nji iso që e djeg në CD, me të cilin mund ta startosh kompjuterin për me e provue Fedorën a të pëlqen. Kur del në desktop të LiveCD-së, aty ke nji ikonë "Install to Hard Drive", dhe me te mund ta instalosh Fedorën në hard disk. Mundesh me shkarkue edhe imazhin për DVD, i cili i ka tana paketat e instalimit (CD-ja ka ma pak).

Blemja

Nse nuk don me e shkarkue për arsye të ndryshme (s'ke internet të mirë, p.sh.), Fedorën mund ta blesh te gegnia.com si CD ose DVD, ose edhe të hedhun në USB. Fedora 11 në CD kushton 100 lek, DVD-ja kushton 300 lek, USB 1gb kushton 1.500 lek. Për të gjitha opsionet s'asht përfshi postimi, prandaj ai duhet shtue në fund. Na shkruej te kumt [te] gegnia [pik] com nëse je i interesuem. Asistenca teknike përfshihet te kjo faqe si dhe me email ose mesengjera, dhe asht falas :).

Instalimi

Instalimi i Fedorës asht shum i thjeshtë. Këtu po japim vetëm nji nga alternativat e instalimit nga DVD-ja, shkurtimisht.

Fedora ka instalues grafik, që don me thanë se nuk ke punë me komanda në terminal. Duhet me ditë anglishten, me ndjekë udhëzimet e instalimit dhe e instalon për pak kohë. Kur të dalësh tek tabela e particionimit (ku tregohet disku dhe particionet e tij), zgjidh "default layout" dhe instaluesi i ban të tana për ty. KUJDES: KJO KA ME E FORMATUE KREJT HARD DISKUN DHE KREJT DOKUMENTAT DO FSHIHEN. RUEJI!

Gjatë instalimit, të kërkohet me krijue fjalkalimin e rranjës. Ky fjalkalim asht shum i randësishëm sepse pengon ekzekutimin e kodit (virusat) pa dijeninë e përdoruesit, si dhe shërben për punimin në sistem.

Mbasi t'instalohet Fedora dhe do ta ristartosh kompjuterin, duhet me krijue nji përdorues të sistemit. Krijon pseudonimin, fjalkalimin dhe kalon në desktop. Ajo që vijon tashti asht nji udhëzues i shkurtë për me ba gjana themelore për konfigurimin e Fedorës.

Lidhja me internet

Mbasi ta kesh instalue Fedorën, gjaja e parë që duhet ba asht me krijue lidhjen me internet.

Tek shiriti nalt, djathtas, ke dy monitora, shtype ate me të djathtën dhe përzgjidh "Edit connections...". Ka me të dalë nji dritare e vogël, ku janë kartat që ka njoftë Fedora, si LAN-i (Wired), ashtu edhe valorja (Wireless). Nëse ke IP dinamike, pra thjesht ma përpara ke futë kabllin te karta dhe ke marrë internetin, s'ke nevojë me shkue këtu. Por nëse të duhet me përcaktue ti vetë IP-te dhe DNS-të, atëherë je në vendin e duhun.

Shtyp "Add", te "connection name" ven p.sh. "interneti". Mandej shko tek "IPv4 Settings" dhe tek  "method" përzgjidh mënyrën "Manual". Mandej shtyp prap "Add" dhe shkrueje IP-në (p.sh. 192.168.1.3) e mandej shtyp enter, shko tek netmask dhe shkrueje (p.sh. 255.255.255.0) dhe prap shtyp enter, si dhe Gateway-n (p.sh. 192.168.1.1) dhe mandej prap shtyp enter.

Ma poshtë ven DNS-të, p.sh. 208.67.222.222, 208.67.220.220. Jepi "Apply", mandej "Close".

Personalizim i desktopit

Me të djathtën shtyp në desktop dhe përzgjidh "Change Desktop Background". Të del dritarja ku përzgjedh sfondin. Tek "Theme" mundesh me përzgjedhë temën e desktopit, tek "Fonts" përzgjedh shkrojën me u përdorë. Këtu mundesh me shtypë "Details" dhe zmadhon ose zvogëlon shkrojat e menyve të desktopit. Kur të kesh krye, i jep "Close".

Hiqe përditësimin automatik

Shko tek Menu-->Preferences-->Startup Applications dhe hiqja klikimin PackageKit Update Applet. Jepi "Close". Kjo ban që t'i bash gjanat manualisht, vetë, dhe mos me u ngatrrue.

Me përdorë hard disk të jashtëm, USB, ose ndonji kartë

Shko këtu.

Terminali

Shko tek System Tools -> Terminal. Terminali asht nji program shum i dobishëm ku ti fut komanda për ekzekutim. Në terminal punohet në dy mënyra, si përdorues i thjeshtë dhe si administrator (super user). Si përdorues i thjeshtë nuk mund të ndikosh tek sistemi, ama si administrator, super user, ke mundësi hymjeje në secilin cep e skaj të sistemit.

Komanda me u ba superuser asht "su". Mbasi të shkruesh "su" dhe t'i japësh enter, duhet me futë fjalkalimin e rrajës.

Shpjegim: blendi asht user-i i personit. Tek "Password:" kur i shkruen germat ato nuk të dalin për shkaqe sigurie". Rreshti i trete tregon se je ba rrajë.

Nalt asht shembull i nji komande në terminal, konkretisht me gjetë emnin dhe versionin e linuxit.
Për t'u ba administrator, super user, në terminal shkruej su dhe shtyp enter. Ka me të dalë shënimi "password".

Mbasi të dalësh në desktop, nxirr nji terminal dhe shkruej komandën. Ki parasysh se mund t'i kopjosh këtu dhe t'i hedhësh drejt e në terminal, pra copy paste. ndërkohë që mbasi ta shkruesh komandën dhe t'i japësh enter ka me t'u dashtë me shkrue fjalkalimin e rranjës. Fjalkalimin, nsa e shkruen, ti nuk e sheh sepse kështu asht ba për siguri.

Instalo pluginat e fillimit

su -c 'yum install yum-presto'

Presto asht nji plugin i cili kursen shkarkimet nga interneti sa i përket përditësimeve. Nëse nji paketë ka 3.5 mega dhe prestoja përcakton se i ka 1.2 mega, sistemi ka me shkarkue 2.3 megat e mbetuna dhe jo 3.5 krejt.

Gjatë instalimit të parë, të del nji kërkesë në terminal si kjo:

ti shtyp "y" dhe mandej "enter". V.O.: në Fedora 12 plugini presto asht i përfshimë normalisht dhe s'ka nevojë me u instalue.

Rpmfusion asht nji plugin i cili ta mundëson instalimin e paketave që nuk janë përfshi në Fedorë për shkak të patentimeve, pra paketave që janë me pagesë. Për ta instalue, shtyp kodin e maposhtëm në terminal:

su -c 'rpm -Uvh http://download1.rpmfusion.org/free/fedora/rpmfusion-free-release-stable.noarch.rpm http://download1.rpmfusion.org/nonfree/fedora/rpmfusion-nonfree-release-stable.noarch.rpm'

Mbroje bazën e paketave me komandën e maposhtme në terminal:

su -c 'yum -y install yum-protectbase'
su -c 'perl -i -pe "s/(\[.*\])/\1\nprotect=yes/" /etc/yum.repos.d/{fedora*,rpmfusion*}'

Përditësimi

Yum asht programi i përditësimit i Fedorës.

Yumex (yum extended) asht program përditësimi grafik dhe që e instalon me komandën e maposhtme:

su -c 'yum -y install yumex'

Aplet rrjeti

Asht nji aplet shum praktik që ta mundëson me pa në kohë reale se sa shkarkon dhe ngarkon kur punon n'internet. E instalon kështu:

su -c 'yum -y install gnome-applet-netspeed'

mandej shtyp mbi shiritin nalt, ose në ndonji shirit tjetër, i jep "Add to panel", përzgjedh "Network Monitor" dhe në fund shtyp "Add".

Meny pune

Asht meny shum e kandshme që instalohet kështu:

su -c 'yum -y install cairo-dock*'

Drajverat

Përgjithësisht, Fedora i njeh krejt drajverat e kompjuterit. Me pa paisjet pci dhe usb të kompjuterit fut komandat e maposhtme në terminal dhe shtyp enter:

për pci:

lspci

për usb

lsusb

Me pa sa vend të lirë ke në hard disk

su -c 'df -T -h'

Efekte desktopi - compiz fusion

su -c 'yum -y install compiz-fusion-extras libcompizconfig ccsm compiz-manager libcompizconfig compiz-fusion-extras-gnome fusion-icon-gtk'

Me i aktivizue efektet shtyp në terminal compiz-manager.

Multimedia

Instalo Mplayer:

su -c 'yum -y install mplayer-gui'

Instalo Xine:

su -c 'yum -y install xine'

Instalo kodeksa shtesë:

su -c 'yum -y install xine-lib-extras-nonfree'

Instalo VLC:

su -c 'yum -y install vlc'

Instalo DVD player:

su -c 'yum -y install libdvdread'

Instalo mp3 player:

su -c 'yum -y install gstreamer-plugins-ugly libmad libid3tag id3v2'

Instalo Picasa:

su -c 'yum install picasa'

Instalo Google Desktop:

su -c 'yum --enablerepo=google install google-desktop-linux'

Instalo nji video editor:

su -c 'yum -y install kino'

Me luejtë mp3:

su -c 'yum -y install gstreamer-plugins-ugly libmad libid3tag id3v2'

Me luejtë dokumenta quicktime

su -c 'yum install libquicktime'

Djeg CD e DVD

Instalo gnomebaker

su -c 'yum install gnomebaker'

Instalo brasero

su -c 'yum install brasero'

Me djegë nji iso në disk, shtyp me të djathtën mbi iso ->"Write to Disc", ose përdor njenin nga këto dy programe, gnomebaker ose brasero.

Si me hypë nji iso pa e djegë

mkdir ~/disku/
su -c 'mount dokumenti.iso ~/disku -t iso9660 -o loop'
për me i pa dokumentat brenda isos, shko te direktoria ~/disku

Shpejto punën me programe

su -c 'yum -y install preload'

Kjo ban që Fedora me i mbajtë mend programet me të cilat punon ma së shumti dhe me t'i hapë ma shpejt. Ky shërbim duhet me u aktivizue tek Administration->Services.

Fshiji dokumentat

shred -z -u dokumenti

Shih logun

Alternativa 1:

su -c 'watch /var/log/messages'

Alternativa 2:

su -c 'tail -f /var/log/messages'

Me nxjerrë prej dokumentave .rar

su -c 'yum install unrar'

Instalo meny të re

su -c 'yum install avant-window-navigator'

Mandej hap programin yumex dhe instalo awn-extras.

p2p

Azureus, program mbështetë në java

su -c 'yum install azureus'

Bittorrent, program tradicional p2p

su -c 'yum install bittorrent bittorrent-gui'

Instalo programe Microsoft

Duhet me krijue nji mjedis Microsoft brenda linuxit. N'terminal:

su -c 'yum install wine'

Instalo Skype

Shkarko Skype-n nga faqja zyrtare dhe hidhe në nji direktori, mandej në terminal shko tek ajo direktori dhe shkruej:

yum --nogpg install emni_skype.rpm

ku emni_skype asht versioni që sapo ke shkarkue. P.sh., nji komandë mund t'ishte kjo:

yum --nogpg install skype-2.0.0.72-fc5.i586.rpm

Instalo fontet Windows

1. Hap nji terminal.
2. Banu rranjë tue futë fjalkalimin:

su -

3. Instalo paketat e maposhtme:

su -c 'yum install wget rpmdevtools rpm-build cabextract ttmkfdir'

4. Mandej krijo direktorinë rpmdev:

rpmdev-setuptree

5. Kalo te direktoria që krijove:

cd ~/rpmbuild/SPECS/

6. Kërko në google "chkfontpath" tek atrpms dhe shkarkoje dhe instaloje për versionin tand të Fedorës (për Fedora 11 emni i paketës ka me qenë chkfontpath-1.10.1-2.fc11.x86_64.rpm). Mandej shkarko dokumentin spec

wget http://corefonts.sourceforge.net/msttcorefonts-2.0-1.spec

7. Jep komandën e maposhtme me ndërtue rpm-në

rpmbuild -bb msttcorefonts-2.0-1.spec

8. Shko te direktoria ku u krijue msttcorefonts rpm

cd ~/rpmbuild/RPMS/noarch/

9. Shkarko chkconfig te kjo nyje. http://atrpms.net/dist/f11/chkfontpath/, shkarko paketën e versionit tand në nji direktori, shko me terminal te ajo direktori dhe mandej jep komandën

su -c 'rpm -ivh msttcorefonts-2.0-1.noarch.rpm'

10. Ristartoje serverin e fonteve

su -c '/sbin/service xfs reload'

Si m'i fshi dokumentat me zor n'linux?

Nganjiherë armiku ia del me t'i shti do dokumenta në kosh që s'hanë arsye e s'duen me u fshi. Nganjiherë mund të kesh pi aq shum birra sa s'e din se ku asht direktoria e koshit, thjesht s'e gjen dot sado të përpiqesh. Prandaj, puna e parë asht me e gjetë koshin se ku asht. Në terminal:

locate .Trash

Ka mundësi që dokumentat e koshit nuk të fshihen sepse mund të kesh ndonji direktori me emën '.Trash' tek ndonji particion që e ke hypë në ndonji direktori të caktueme. Për shembull, mund ta kesh formatue kompjuterin, ke instalue Fedorën, dhe e ke hypë particionin e arkivit në te, por ky i fundit ka ruejtë gjanat e hedhuna në kosh prej instalimit të maparshëm. Tashti duhet me e pasë paketën 'wipe' t'instalueme. Nëse s'e ke, në terminal:

yum install wipe

Mbasi të kryhet, shkon tek direktoria ku don me i fshi dokumentat dhe jep komandën e maposhtme:

wipe -f -r -c /home/blendi/arkiv/.Trash-500/

ku -f asht opsioni me e detyrue me zor, -r asht opsioni rekursiv që i fshin krejt gjanat brenda nji direktorie, dhe -c asht opsioni me ia heqë atributed (chmod) dokumentave.
Ma n'fund, shpëtove prej tyne! ;).



Nji alternativë tjetër me fshi fajlla asht kjo:
Direktoria e koshit gjendet tek /home/emni i përdoruesit/.local/share/Trash/files. Për me i fshi, duhet me ja ndërrue lejet me chown ose me chmod 777. Komanda në terminal:

sudo chown -R username /home/username/.local/share/Trash/files

ose (mbasi bahesh rranjë)

chmod 777 -R /home/username/.local/share/Trash/files

Ndërroje username me pseudonimin tand dhe mandej i fshin me dorë.

Ekzekuto skript n'terminal

Si me ba server ftp

Instalo vsftp me

yum install vsftpd

ose me yumex.
Hape portën e SELinux-it në kompjuter (te menyja, SELinux management, shtype dritaren përbri FTP-së), si dhe lejo direktorinë shpi me u pa (SELinux Administration, shtype dritaren përbri ftp-së aty ku lexon "Allow ftp to read and write in the user home directories ftp_home_dir").
Shkarko konfigurimin e serverit në server prej këtu. ftp://vsftpd.beasts.org/users/cevans/untar/vsftpd-2.0.7/EXAMPLE/ Ke disa opsione me zgjedhë, varësisht aftësisë tande me ditë m'u orientue.
Vene tek /etc me komandën 'cp vsftpd.conf /etc/vsftpd.conf', ristartoje serverin ftp tek 'services'.
Për me punue me ftp, rekomandohet programi Filezilla (asht falas). Ki parasysh se ka probleme sigurie dhe ma e mira asht me përdorë "secure ftp", ftp të sigurtë.

FileZilla asht program për ftp.

Krijo, fshij direktori

Me krijue direktori

mkdir /home/blendi/direktoria

Me fshi direktori

rm -r /home/blendi/direktoria

Hymje automatike

Për me hy automatikisht në desktop të Fedorës, pra mos me të dalë tabela e hymjes me pseudonim dhe fjalkalim (login screen), duhet me ndryshue nji dokument:

gedit /etc/gdm/custom.conf

poshtë krejt gjanave që janë të shkrueme aty, shto këte tekst:

[daemon]
AutomaticLoginEnable=true
AutomaticLogin=blendi

rreshti i fundit ka "blendi" si emën përdoruesi, pra pseudonimi yt si përdorues.
Kjo ta mundëson që mos me i futë pseudonimin e fjalkalimin sa herë që e ndez kompjuterin, ose kur ke nji server ku s'të nevojitet me i futë, por vetëm don me kalu drejt e në desktop.

Dokumenta me emna me hapsina

chmod 777 "dokumentat e mia"

ku 777 don me thanë me pasë të drejta leximi dhe shkrimi, ose

chmod 755 'dokumentet e mia'

ku 755 don me thanë se përdoruesi mundet me i lexue, po jo me i ndryshue dokumentat.

Me pengue spamin në pidgin

yum install pidgin-privacy-please

Ki parasysh se duhet aktivizue dhe konfigurue tek pidgin-i (tools->plugins).

Me përdorë mesengjerin e hotmail-it

su -c 'yum install amsn'

Me përdorë IRC

su -c 'yum install xchat'

Me pa dokumenta format CHM

su -c 'yum -y install gnochm'

Komanda t'ndryshme n'terminal

ps aux - me pa proceset e kompjuterit, sa vend po marrin programe e procese të ndryshme
mount - me hypë nji media (psh: mount /dev/sdb1) me e heqë umount (psh: umount /dev/sdb1)

Problem me yum, mungesë nënshkrimi

Nëse ndonji paketë nxjerr mesazhin e maposhtëm:

> Package nfs-utils-lib-1.1.4-6.fc11.x86_64.rpm is not signed

zgjidhja asht kjo komandë në terminal:

yum update --nogpgcheck

Përditëso versionin e Fedorës (psh nga Fedora 10 në Fedora 11)

Në terminal, përditëso Fedora 10:

# yum -y update
# yum clean all

Rinise kompjuterin. Në terminal fillo përditësimin:

# yum install preupgrade
# preupgrade

NGP (ndërfaqe grafike përdoruesi) GUI

# preupgrade-gui

Përditësim Fedora 10 Server:

# yum -y update
# yum install preupgrade
# preupgrade-cli
# reboot

Përditësim prej CD/DVD:

# yum -y update

fut CD/DVD dhe rinise kompjuterin prej tij, mandej përzgjidh "Perform an upgrade of an existing installation".

~ ~ ~ Këto që vijojnë janë zgjidhje për versione të ndryshme të Fedorës. ~ ~ ~

Gjej IP-në e faqes s'internetit

Në terminal të linux-it, nëse fut komandën e maposhtme, gjen IP-në e faqes:

host president.al

Mandej shtin IP-në që të del gje gjen serverin ku mbahet:

host 111.222.333.444

Shembull me gjetë hostin dhe IP-në e nji faqeje.
(Fedora 7, por edhe ma tej)

Instalo Flash 9 + Quicktime

Në terminal fut komandat e maposhtme dhe mandej jep fjalkalimin rranjë:

sudo rpm -ivh http://linuxdownload.adobe.com/adobe-release/adobe-release-i386-1.0-1.noarch.rpm
sudo rpm --import /etc/pki/rpm-gpg/RPM-GPG-KEY-adobe-linux
mkdir -p /usr/lib/mozilla/plugins
sudo yum install nspluginwrapper.{i386,x86_64} pulseaudio-lib.i386
sudo yum install flash-plugin
mozilla-plugin-config -i -g -v
+
sudo yum install mplayer mplayer-gui mplayer-skins mplayer-fonts mplayerplug-in mencoder
sudo /usr/bin/mozilla-plugin-config -i -f

Ristartoje firefox-in dhe pluginat duhet me i pasë t'instaluem.
(Fedora 8, 32-bit)

Shfaqi direktoritë e dokumentat

Muri i zjermit në linux mundet me t'i pengue me u shfaqë dokumentat. Kjo mundet me ndodhë si kur instalon linuxin në kompjuterin tand, si kur punon në ndonji server të largët. Kjo mundet me ndodhë edhe kur instalon server ftp (p.sh. vsftpd).
Për me ba me u shfaqë dokumentat, banu rranjë dhe:

restorecon -R -v /var/www/html.....

ku /var/www/html asht direktoria dhe dokumenti që don me ba me u shfaqë.

Problem me yum

Nëse ke problemin e maposhtëm:

totem-mozplugin-2.23.2-4.fc9.i386 from installed has depsolving problems
--> Missing Dependency: gecko-libs = 1.9 is needed by package totem-mozplugin-2.23.2-4.fc9.i386 (installed)
nspluginwrapper-1.1.0-2.fc9.i386 from installed has depsolving problems
--> Missing Dependency: gecko-libs = 1.9 is needed by package nspluginwrapper-1.1.0-2.fc9.i386 (installed)
Error: Missing Dependency: gecko-libs = 1.9 is needed by package totem-mozplugin-2.23.2-4.fc9.i386 (installed)
Error: Missing Dependency: gecko-libs = 1.9 is needed by package nspluginwrapper-1.1.0-2.fc9.i386 (installed)

atëherë ban si vijon:

# rpm -e totem-mozplugin
# rpm -e nspluginwrapper
# yum update

(Fedora 8, 32-bit)

Flash player plugin

Kjo që vijon asht provue në Fedora 9 x64 në nji laptop Lenovo 3000 y410 dhe ka pasë sukses.
Plugini i flash-it s'asht i instaluem normalisht, prandaj duhet me e instalue:
1. Hap nji terminal.
2. Tash duhet me instalue paketën e Adobe-s për flash-in. Nëse komanda s'punon, shko te faqja e Adobe-s dhe kërko paketën rpm që e instalon n'yum.

su -c 'rpm -Uvh http://linuxdownload.adobe.com/adobe-release/adobe-release-i386-1.0-1.noarch.rpm'

3. Fut fjalkalimin e rranjës kur duhet.
4. Instalo pluginin flash me yum:

su -c 'yum install flash-plugin libflashsupport'

5. Fut fjakalimin e rranjës kur duhet.
6. Kur të kryhet kjo, instalimi i pluginit flash asht krye.
Për 64 bit
Për me e përdorë pluginin 32 bit me Firefox 64 bit, duhet me instalue paketën nspluginwrapper.i386 për me e aktivizue pluginin dhe paketat pulseaudio-libs.i386 dhe libflashsupport.i386 për zanin e pluginit.
1. Instalo pluginin flash si ma sipër.
2. Instalo paketat nspluginwrapper.i386, nspluginwrapper.x86_64, pulseaudio-libs.i386 dhe libflashsupport.i386.
3. Nis mozilla-plugin-config me e regjistrue pluginin. (Vërejtje: Ky hap s'asht gjithmonë i nevojshëm.)

su -c 'mozilla-plugin-config -i -g -v'

Si me e testue
1. Mbylle Firefox-in.
2. Hap 'about:plugins' dhe kontrollo që plugini asht tërheqë.
3. Hap Firefox-in dhe shko tek http://www.macromedia.com/shockwave/welcome/, n'at faqe duhet me pa reklamën e flash-it që thotë se plugini asht instaule me sukses.

Flash player 10 n'Fedora 10 x64 bit

Ma s'pari hiq flash-in që ke:

rpm -qa \*flash\*

Mandej shko këtu http://labs.adobe.com/downloads/flashplayer10.html dhe shkarko dokumentin për Fedora 10 x64
Mbasi ta kesh hedhë te nji direktori, në terminal:

tar zxf libflashplayer-10.0.d21.1.linux-x86_64.so.tar.gz

edhe nji komandë tjetër me u sigurue se asht në rregull:

ls libflashplayer.so

(kjo komandë ta nxjerr libflashplayer.so të shkrueme)
Mandej, nëse komanda:

cp libflashplayer.so ~/.mozilla/plugins/

nuk punon, merre fajllin që nxore (libflashplayer.so) dhe hidhe me dorë tek direktoria ~/.mozilla/plugins/. Këte direktori e sheh (asht e mshehun) tek direktoria shpi e përdoruesit, mbasi t'i japësh view-->show hidden files.
Përndryshe, ndërroje "blendi" me emnin tand (si përdorues/user):

[root@localhost blendi]# cp libflashplayer.so /home/blendi/.mozilla/plugins/

Instalo GoogleEarth

Mbasi ta shkarkosh versionin për linux, n'terminal shkruej:

chmod +x GoogleEarthLinux.bin

Kjo komand e ban të zbatueshme dokumentin dhe mandej jep komandën:

./GoogleEarthLinux.bin

dhe ndiq udhëzimet që pasojnë.
(Fedora 10)

Si me vu/ndërrue/aktivizue fjalkalimin rrajë

su --login

mandej e ndryshon:

passwd root

Problem me Sun VirtualBox mbas përditësimit

Mundet me të ndodhë që kur përditëson sistemin, kryesisht kur përditësohet kerneli, që Sun VirtualBox nuk t'i hap makinat virtuale dhe të nxjerr këte mesazh:

"Kernel driver not installed (rc=-1908)
The VirtualBox Linux kernel driver (vboxdrv) is either not loaded or there is a permission problem with /dev/vboxdrv. Re-setup the kernel module by executing
'/etc/init.d/vboxdrv setup'
as root. Users of Ubuntu, Fedora or Mandriva should install the DKMS package first. This package keeps track of Linux kernel changes and recompiles the vboxdrv kernel module if necessary."

Zgjidhja e kësaj asht kështu (në terminal):

yum update
yum install dkms
/etc/init.d/vboxdrv setup

Problem me "window manager"

Nëse ke problem me "window manager" dhe ta nxjerr nji mesazh të tillë: ""Window Manager 'unknown' has not registered any configuration tool"", ku dritaret e punës (programet e ndryshme) të dalin pa shiritat që e rrethojnë, me komandën e maposhtme e rifreskon desktopin dhe e zgjidh problemin.

metacity --replace &

Mandej, shko te "Preferences", "Startup Applications", dhe tek dritarja "Options" shtype kutinë "Automatically remember running applications when logging out". Dil dhe hyn prap.

Programe t'nevojshme me shpjegime

Komanda e parë ma poshtë e pastron yum-in, ndërsa e dyta e përditëson sistemin automatikisht.

su -c 'yum clear all'
su -c 'yum update'

Për me instalue ndonjenin nga programet, komanda në terminal asht

yum install paketa

ku paketa=emni i programit, p.sh.:

yum install tuxpaint

Nëse ke t'instaluem yumex-in, shko te paketat që s'janë t'instalueme, shtyp diku në trup të fushës me mi dhe shkruej emnin e programit, mandej shtyp kutine përbri saj dhe i jep me e instalue (process queue).

Ki parasysh se nëse don me instalue nji program, ai mund të kërkojë paketa shtesë. Për shembull, VLC-ja të kërkon me pasë t'instaluem pluginin rpmfusion dhe s'mund ta instalosh pa te. Gjithashtu, mbasi ta instalosh pluginin rpmfusion, instalimi i VLC-së kërkon paketa shtesë (dependencies).

tuxpaint me vizatue, kryesisht për fmi
pdfedit me përpunue dokumenta pdf
istanbul me regjistrue desktopin
gdesklets aplete të vogla për desktop
wallpapoz sfonde
ekiga telefoni
kompozer me ba faqe interneti
thunderbird klient emaili
vnc klient desktopi të largët
omegat program përkthimi
gparted program particionimi
stellarium ose celestia me pa yjet n'qiell
gmusicbrowser program për kangë që mban në listë mbi 10.000 të tilla
avidemux kdenlive cinelerra programe për punime në video
gmail mail applet merre tek http://code.google.com/p/gnome-gmail-notifier/
gnucash dhe kmymoney programe financash
QCad, BRL-CAD, Open CASCADE, FreeCAD, VARKON, Electric programe QAD
p7zip me nxjerrë dokumentat nga arkivat 7z
rarcrack me thy fjalkalimin e dokumentave rar
axel program terminali me shpejtue shkarkimin dhe me shkarku me pushime